Studiemiddag BENGOO

03-04-2020

13:30-16:45

MF-gebouw (Zaal MF A311), Van der Boechorststraat 7, Amsterdam

Burgerschapsvorming: historische en eigentijdse perspectieven

Pieter van Rees (Rijksuniversiteit Groningen), Wim de Jong (Universiteit Utrecht), Margot Joris (KU Leuven)

learn@fgb.vu.nl

Faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen

Pedagogische wetenschappen

Congres / symposium / seminar

Drie sprekers uit Nederland en Vlaanderen zullen enkele historische en eigentijdse perspectieven bieden op het brandend actuele thema burgerschapsvorming. De Vlaamse moraalfilosoof Prof. dr. Patrick Loobuyck sluit de studiedag af met enkele conclusies en reflecties over de relatie tussen onderwijs en burgerschap.

Aanmelden vóór 23 maart 2020 via https://adng.us10.list-manage.com/track/click?u=3c02915db7feaaccf6afbcd1c&id=3f54349256&e=f64f8d0da1

Pieter van Rees (Rijksuniversiteit Groningen)

Een verhaal van twee scholen: debatten over burgerschapsvorming aan Teachers College, New York in de eerste helft van de twintigste eeuw

Burgerschapsvorming, of citizenship education, wordt in de VS traditioneel beschouwd als de ultieme doelstelling van onderwijs. Echter, wat burgerschap precies is, en om welke onderwijsvorm dit vraagt, daarover verschillen de meningen. In deze lezing worden aan de hand van het onderwijs en onderzoek aan twee experimentele scholen van Teachers College in de eerste helft van de twintigste eeuw, twee vormen van burgerschapsvorming uiteengezet. De Horace Mann school combineerde een moreel begrip van burgerschap met onderwijspsychologisch onderzoek; de Lincoln school definieerde burgerschap in termen van samenwerking en gebruikte experimentele onderwijsmethoden. De eerste zag burgerschap als iets dat je kunt trainen en testen, de tweede als iets dat door leerlingen onderzocht en in de praktijk moet worden gebracht. Ook in hedendaagse discussies staan deze twee visies tegenover elkaar: aan de ene kant is er behoefte aan duidelijke onderwijsdoelstellingen en meetbaar resultaat, aan de andere kant is er het besef dat burgerschapsvorming in een democratie om meer vraagt dan training.    

Wim de Jong (Universiteit Utrecht)

Democraten maken. Burgerschapsvorming in Nederland, 1945-2019

Sinds de massademocratie in Nederland een feit werd aan het begin van de 20e eeuw, is de vraag steeds weer: zijn al die mensen wel competente democraten? In de gangbare bespiegelingen over een democratie in crisis in de 21e eeuw komt de gedachte aan burgerschapsvorming ook steeds terug. In deze lezing laat ik zien op welke manieren vanaf de Tweede Wereldoorlog pogingen om burgers op te voeden vorm hebben gekregen: Van burgerdagen voor nieuwe kiesgerechtigden, tot het vak maatschappijleer, actiegroepen van kritische leraren in de jaren zestig, tot vandalismeprojecten in de jaren tachtig en de burgerschapshausse op dit moment. Steeds weer komt daarbij terug hoe het willen vormen van andere burgers (of ze nu kind zijn of al volwassen) tot democraat een paradoxale bezigheid is: hoe democratisch is het eigenlijk om anderen te vertellen wat democratie is?

Margot Joris (KU Leuven)

Burgers in de maak?: lessen uit het Europese beleid rond burgerschapsvorming in het onderwijs

Deze bijdrage vertrekt van twee verschillende benaderingen van de geschiedenis van Europees beleid rond burgerschapsvorming in het onderwijs, als antwoord op maatschappelijke kwesties en ambities. Deze stellen, respectievelijk, de veranderlijkheid en daaruit volgende inzetbaarheid van (beleid van) burgerschapseducatie voorop, of net het trage en stugge karakter van schoolse educatie en beleid. Door de aandacht te verschuiven van de relatie tussen burgerschapsvorming en maatschappij naar de onderliggende relatie tussen burgerschap en vorming, tracht ik aan te tonen hoe we, door deze anders te conceptualiseren, lessen kunnen trekken uit deze historiek en openingen kunnen creëren voor toekomstig beleid rond burgerschapsvorming in het onderwijs.

Afsluitende bemerkingen en uitleiding door Prof. dr. Patrick Loobuyck (Universiteit Antwerpen)